Marokko

Een reisjournaal in schetsen en kleuren, schilderreis 10 dagen

We beginnen in een mediterraan vissersplaatsje aan de Atlantische kust. De architectuur, de kleuren en de mensen in hun traditionele gewaden in combinatie met het licht, maken dit tot een bijzonder schilderachtige plek. In Marrakech, een bruisende stad waar heden, verleden en toekomst harmonisch hand in hand lijken te gaan, dwalen we door de oude sprookjesachtige Medina.
In een rustieke omgeving van een van de tuinen verwerken we al onze indrukken op papier. Het laatste deel speelt zich af in de woestijn. Op weg ernaar toe bezoeken we een van de mooiste lemen bergdorpen van Marokko.

In de woestijn bivakkeren we op een mooie plek waar in alle rust getekend en geschilderd kan worden. Voor je het weet ben je in de ban van de rust, de weidsheid, de vormen en kleuren.
Het eind van de dag vormt een goed moment voor verkenning van de omgeving. Te voet of hoog gezeten op een van de dromedarissen trekken we er op uit. De ondergaande zon zet heel de omgeving in een bijzondere gloed. Terug in het kamp, bewonderen we, nippend aan een glaasje thee, de enorme sterrenhemel en luisteren we naar de stilte van de woestijn.

Route
dag 1     Vlucht Amsterdam-Casablanca-Marrakech. Transfer naar Essaouira
dag 2-3  Essaouira 
dag 4     naar Marrakech
dag 5     Marrakech
dag 6     naar de woestijn
dag 7-8  woestijn
dag 9     terug naar bewoonde wereld
dag 10   terugvlucht

(In Marokko worden we, afhankelijk van het traject, in minibus, landrovers of taxi's vervoerd)

Wat kunt u verwachten
Centraal bij deze reis staan enkele gevarieerde karakteristieke locaties (kust - stad - platteland - woestijn), waarbij het reizen wordt afgewisseld met een verblijf van een of meerdere dagen op een vaste plek. Op reisdagen is onderweg gelegenheid om te schetsen. Op alle andere dagen kan uitgebreider aan een tekening, schilderij of aquarel worden gewerkt. Dagelijks wordt gemiddeld 4-5 uur gewerkt aan de hand van opdrachten, die naderhand besproken worden. Daarnaast is er voldoende tijd voor eigen invulling. Ieder werkt geheel op zijn/haar eigen manier en tempo en wordt daarin begeleid. De reizen zijn geschikt voor zowel beginners als gevorderden, waarbij rekening wordt gehouden met persoonlijke interesses Alhoewel het schilderen centraal staat is het eventueel mogelijk om een partner, vriend of vriendin mee te nemen die niet schildert.
Gezien het actieve karakter van de reis en de primitieve omstandigheden in de woestijn dienen de deelnemers over een goede lichamelijke conditie te beschikken.

Reisbegeleiding
Op deze reis is dubbele reisbegeleiding aanwezig. José Veugen neemt als professionele docente het artistieke onderdeel van de reis voor haar rekening en Willemien Jacops van Nimsjoe Reizen regelt alle organisatorische en logistieke zaken. Voor meer informatie over José Veugen en haar werk, klik op haar website: Roodisrood.nl

Verblijf
Een belangrijke rol in het welslagen van deze schilderreis vormen de bijzondere, sfeervolle hotels waar gelogeerd (en soms ook gewerkt) wordt. In Essaouira en Marrakech wordt overnacht in centraal gelegen Marokkaanse Ryadhotels (traditioneel herenhuis met mooie architectuur, patio en/of dakterras).
In de woestijn beschikken we over een vast bivak op een mooie plek met schaduw. U slaapt in traditionele geitenharen (4 - 5 persoons) nomadententen, op de grond, op goede schuimrubber matrassen (15-20 cm dik).
Dekens, lakens en harde kussens zijn aanwezig. Het is ook mogelijk een eigen tentje mee te nemen. Het verblijf in de hotels is op basis van half pension (ontbijt en diner) in tweepersoonskamers voorzien van sanitair. Eenpersoonskamers zijn (beperkt) beschikbaar. Hiervoor wordt een toeslag geheven. Tijdens het woestijnverblijf zijn alle maaltijden inbegrepen
Bagage en tekenmateriaal
Max. 20 kg. Een uitgebreide advieslijst ontvangt u na boeking.

Reisduur      10 dagen
Data              15-24 oktober 2010
Karakter        Groepsreis, geschikt voor zowel beginners als gevorderden
Deelnemers   7-14

Reissom 2010
€ 1495 per persoon
Inbegrepen
Vlucht Royal Air Maroc Amsterdam – Casablanca retour toeristenklasse (exclusief vlucht mogelijk, reissom op aanvraag), 2 binnenlandse vluchten, luchthavenbelastingen en-toeslagen (€ 178) /alle vervoer volgens programma / hotels half pension in 2 pers.kamer / fooien hotels / woestijnbivak volpension, kampeermateriaal / diensten docent, reisbegeleiding / boekje Te Gast in Marokko.
Niet inbegrepen
Bijdrage SGR en Stichting Calamiteitenfonds € 2,50 p.boeking / bijkomende kosten ter plaatse (overige maaltijden, fooien en consumpties) €  125 pp

Evt toeslagen
Eenpers.kamer € 160 (maartreis), € 75 (oktoberreis) / verlengingskosten en/of wijzigingskosten na boeking € 35 pp

Dag tot dag programma

Dag 1. Amsterdam-Essaouira
Met een lijnvlucht van Royal Air Maroc vliegen we via Casablanca naar  naar Marrakech.Vandaar aansluitend een transfer over land  Essaouira (ca 2,5 uur).

Dag 2-3 Essaouira 
De betekenis van Essaouira als havenplaats gaat terug tot ver voor  onze jaartelling, toen  de eilandjes voor de kust beroemd werden vanwege de purperproductie. Nu vormen de eilanden een vogelreservaat. De purperhandel  is verdwenen, maar het schelpdier dat deze kleurstof afscheidt is er nog altijd.  In de 11e eeuw brachten de karavanen uit het achterland hier het ivoor en gouderts en in de 16e eeuw was Essaouira een belangrijk Portugees handelssteunpunt. In de 18e eeuw gelastte de sultan een Frans ingenieur om een nieuwe  stad  te ontwerpen. Essaouira zelf was op dat moment niet meer dan een vesting. Zo ontstond het huidige Essaouira en dat verklaart ook het vrij symmetrische patroon van rechte lijnen en de brede straten, dat u verder nergens in Marokko in oude stadskernen aantreft. Essaouira betekent ‘versterkte plaats’. Door de tot op heden goed bewaarde vestingwerken en stadswallen  doet het stadje haar naam alle eer aan. Vanwege haar kosmopolitische rol heeft  Essaouira altijd een verscheidenheid aan bewoners gekend: rijke Arabische koopliedenfamilies, Berbers, voormalige slaven uit Afrika en zelfs Europeanen, in dienst van de verschillende Europese handelshuizen. De grote joodse begraafplaats buiten de stadsmuren geeft aan dat er ook een aanzienlijke joodse gemeenschap was, waarvan  er nu nog slechts enkelen over zijn. In de 18e eeuw  werd de stad een belangrijk kunstenaarscentrum en een groot trekpleister voor dichters, denkers en ambachtslieden. Die  rol en aantrekkingskracht heeft het nog steeds.  Er wonen nog altijd veel  kunstenaars en schilders, er is een museum voor Marokkaanse kunst en kunstnijverheid, er zijn talrijke galeries en er worden regelmatig exposities gehouden.

De witte muren en het heldere blauw en groen  van de deuren en kozijnen geven het stadje een onmiskenbaar mediterraan karakter. Een bijzonder  contrast hierop vormen de aardekleurige stadswallen.
In de kleine vissershaven bieden de vissersboten, de nettenboeters en de botenbouwers  een bijzonder levendige aanblik, een  bijna middeleeuws tafereel.  Vanaf de stadswallen heeft u een mooi uitzicht op de haven, de zee en de duinen met het langgerekte zandstrand.  Essaouira is beroemd om het houtsnijwerk en inlegwerk en het wemelt er dan ook van ateliers waar op traditionele wijze hout wordt bewerkt (thuya, citroen, ceder). Verder  zijn er allerlei winkeltjes, verschillende terrasjes en er is een uitgebreide goud- en zilversouq.

We logeren in een mooi hotel gelegen in het centrum van Essaouira. De eerste ochtend is er  een korte uiteenzetting over het programma, het doel van de cursus en praktische zaken. Daarna wordt een  rondwandeling gemaakt door Essaouira om het stadje te verkennen. ‘s Middags  beginnen we  aan de eerste  werkopdracht op het dakterras van het hotel of in het stadje zelf.  De tweede dag wordt op twee locaties in het stadje gewerkt.

Dag 4. Essaouira – Marrakech (180 km - 2,5 uur)
De weg naar Marrakech wordt geflankeerd  door een aantal uitgestrekte olijfboomgaarden, wijngaarden, pompoenvelden en rozenkassen. De lemen wallen en  kasteelachtige bouwwerken roepen associaties op met de Zuid Spaanse haciënda. Afhankelijk van het seizoen wordt er geoogst of gezaaid of ligt het land braak.  Het is niet ongewoon om een ezel samen met een kameel voor de ploeg te zien. Onderweg bezoeken we een vrouwencollectief, waar handmatig olijfolie wordt geperst van Arganier vruchten, een zeldzame olijfsoort die practisch alleen nog in Marokko voorkomt. Deze olie is niet alleen als spijsolie zeer in trek maar schijnt ook geneeskrachtige kwaliteiten te bezitten. We krijgen uitgebreid uitleg over de het zeer intensieve arbeidsproces.
De dorpjes waar we doorheen rijden bestaan meestal uit een doorgaande weg met aan weerszijden galerijwinkeltjes. Behalve het eerste stuk dat een beetje heuvelachtig is, rijden we over een bijna kaarsrechte weg zonder veel hoogteverschillen,  kronkels of bochten.
In de loop van de middag bereiken we de legendarische stad Marrakech, mooi gelegen in een uitgestrekte dadelpalmenoase aan de voet van de Hoge Atlas. Al van verre ziet u de Minaret van de Koutoubia, die hoog boven de stad uittorent.
Het hotel  ligt op een paar minuten loopafstand van het oude stadscentrum. Een goede uitvalsbasis voor verdere verkenningen.  In de warmte en de bruisende drukte vormt het hotel  een koele oase van rust. Na installatie is er gelegenheid voor een eerste bezoek aan de oude binnenstad

Dag 5. Marrakech
De stad werd gesticht in de 11e eeuw.  Onder invloed van de op- en neergang van de opeenvolgende dynastieën,  wordt de veelbewogen geschiedenis van de stad gekenmerkt door afwisselend periodes van
hoogtij en welvaart en periodes van verwaarlozing en verval.  Voor de omwonende berberstammen was Marrakech eeuwenlang hét handels- en ruilcentrum. Tot op de dag van vandaag is dit karakter in de oude binnenstad bewaard gebleven. 
Het oude stadscentrum (Medina) is een fascinerend doolhof van schemerige donkere straatjes met winkeltjes, werkplaatsen, moskeeën en woonhuizen.  U waant zich eeuwen terug in de tijd en raakt  bedwelmd door de alom aanwezige zoete doordringende geuren van mint, kruiden, henna en parfums.  Het aangrenzende plein ‘Jema el Fna’ is een wervelende show van artiesten, kunstenaars en muzikanten die hun kunsten en talenten aan het publiek vertonen en van handelaars die hun koopwaar aanbieden. Tegen zonsondergang wordt het plein door talloze lampen en eetgeuren omgetoverd in een onwezenlijk sprookjesachtige wereld.

's Ochtends wordt gewerkt in  een  subtropische tuin,  een bijzondere kleurencombinatie van roze (bougainvilles), groen (palmen, bananenbomen, bamboe) en fel blauw (paviljoen, objecten). De tuin is eigendom van de modeontwerper  Yves Saint Laurent,  die een deel ervan voor het publiek heeft opengesteld.  Naar keuze kan ’s middags worden verder gewerkt op het dakterras van het hotel of kunt u de stad verder gaan verkennen. 
 
Dag 6. Marrakech-Woestijn  (375 km. -  7 à 8 uur)
Een vroeg reveil, want we hebben een lange, maar  afwisselende dag voor de boeg. Eerst steken we de Hoge Atlas over,  een mooie rit met onderweg fantastische uitzichten  op het indrukwekkende berglandschap. Halverwege stoppen we om een van de mooiste lemen vestingdorpen van Marokko in een ruwe schets vast te leggen. Het dorp bestaat bijna helemaal uit gekanteelde lemen torens versierd met ruitmotieven. Het diende als decor voor talrijke speelfilms en staat inmiddels op de Unesco lijst van werelderfgoed locaties.

Het laatste deel van de route gaat parallel aan de Draa rivier, met haar 1000 km lengte de langste rivier van Marokko. In de brede vruchtbare Draavallei strekt zich aan weerszijden van de rivier een prachtig donkergroen oaselandschap uit van dichte dadelpalmbossen, die fel afsteken tegen de geelbruine kleuren van het omringende woestijnlandschap.  Langs de weg liggen vele robuuste lemen kasteeldorpen en burchten. We passeren  Zagora, vroeger een befaamd steunpunt  op de oude Sahara handelroutes waaraan nog altijd het bord herinnert aan de zuidelijke stadsrand: ‘ nog 52 dagen naar Timbouktou’. In de loop van de avond komen we aan  in de woestijn.

Dag 7- 8 Woestijn
We  bivakkeren  op een mooie  plek in de woestijn, waar in alle rust getekend en geschilderd kan worden. Het gevarieerde landschap bestaat uit  kiezelvlaktes met spaarzame begroeiing, zandheuvels en enkele fraai geërodeerde tafelbergen. De weidsheid, het licht, de  vormen en kleuren vormen een bijna onuitputtelijk reservoir van inspiratie.  Niet alleen het landschap en het bivak, maar ook onze lokale begeleiders blijken boeiende tekenobjecten te zijn. Om het licht goed te vatten  en ook vanwege de temperatuur  is een vroeg reveil belangrijk.  Er wordt gewerkt van zeven uur ‘s ochtends tot aan de lunch. Daarna is er alle tijd voor een welverdiende siësta. Het eind van de middag vormt een goed moment voor een verkenning van de omgeving. Te voet of hoog gezeten op een van de dromedarissen trekken we erop uit. De ondergaande zon zet heel de omgeving in een bijzondere gloed. Als de avond is gevallen komen een voor een de sterren tevoorschijn. Nippend van een glaasje muntthee 'luisteren’  we naar de stilte  en bewonderen we de enorme sterrenhemel boven ons. 

Dag 9 naar Ouarzazate  (175 km – 3,5 uur)
Na de lunch reizen we  terug naar Ouarzazate via  dezelfde mooie  route als we gekomen zijn. Hier ruilen we de tent in voor een  hotel, waar we al het woestijnzand en -stof van ons kunnen afspoelen

Dag 10 Ouarzazate - Amsterdam
We nemen in alle vroegte afscheid van Marokko en vliegen vanuit Ouarzazate naar Casablanca. Vandaar  met een andere vlucht terug naar Nederland.

De hierboven aangegeven reistijden zijn exclusief pauzes!

Praktische zaken

Vluchtinformatie
Er wordt gevlogen met een lijnvlucht van Royal Air Maroc.  Indien u zelf uw vlucht regelt, wacht in ieder geval hiermee totdat zeker is dat de reis doorgaat en overlegt u altijd vooraf met ons over aanvlieg- en terugvliegluchthaven. Wij kunnen dan indien nodig aanvullende transfers voor u regelen.

Elektriciteit
In de woestijn is geen elektriciteit.  In de hotels in Essaouira, Marrakech en Ouarzazate is 220 volt.

Eten en drinken
Het eten in Marokko is over het algemeen vrij goed, niet heel pittig, maar wel heel kruidig. Houdt u van pittig dan kun u altijd apart een portie chili bestellen. Kruiden als gember, paprika, komijn en kaneel zult u vaak tegenkomen  en ook peterselie en verse koriander wordt veelvuldig  gebruikt.
Veel restaurants voeren naast een Marokkaanse ook een Europese keuken. Meestal is een gevarieerde keuze mogelijk uit voor- ,  hoofd- en nagerechten.  De meest voorkomende traditionele Marokkaanse gerechten op de menukaarten zijn: couscous (gerst- of tarwebolletjes) met schapen- of rundvlees en groenten, Tajine (stoofpot van groenten en vlees of vis), kipgerechten (bijv. met ingelegde citroen), brochettes (vleesspiezen), kefta (gekruide gehaktballetjes in tomatensaus vaak met gebakken ei) en merguez-worstjes. Aan de kust wordt ook veel vis gegeten. Het vegetarische menu beperkt zich meestal tot omelet, salade of stoofpotten waar het vlees uit verwijderd is. De meeste gerechten (met uitzondering van couscous) worden met brood geserveerd, bij brochettes vaak ook frites. Meest voorkomende voorgerechten zijn soepen (bij Harira, een typisch Marokkaanse maaltijdsoep van groenten, koriander, tomaten en vaak kikkererwten) of salades. Er bestaan verschillende soorten salades, zowel rauwkostsalades (tomaten met ui en/of paprika), als salades van gekookte groenen (wortels, aardappelen, boontjes, rode bieten e.d.). Als nagerecht is er meestal keuze uit fruit of Marokkaanse patisserie. 
Het (meestal Franse) ontbijt in de hotels bestaat uit koffie of thee, stokbrood of Marokkaans brood, boter en jam en soms een glas sinaasappelsap (vers of uit het pak)

Restaurants in Marokko  kennen geen broodmaaltijden, kleine hapjes of tussendoortjes. Wilt u ‘s middags  niet uitgebreid eten, dan is de keuze beperkt: omelet, soep of salade. Bij veel kruideniers is yoghurt te koop en fruit is er in overvloed. In grote steden zijn ook  allerlei sandwichbars en patisseries. En in de souqs vindt u een scala van pinda's, nootjes, dadels en vijgen.

In verband met het risico van  maag- of darmproblemen  kunt u het eten  van rauwkost beter vermijden. Salades van gekookte groenten kunt u natuurlijk wel eten.

Marokko is het land van de 'thé à la menthe' (muntthee). Het theezetten en thee drinken is een belangrijk sociaal ritueel. Er gaat erg veel suiker in, maar helemaal zonder suiker is hij erg bitter. U kunt altijd vragen er wat minder in  te doen of de suiker er apart bij te geven. Muntthee wordt meestal geserveerd in kleine theepotjes, soms ook in glazen. Bij het ontbijt kunt u  altijd 'thee noir'  bestellen (gewone  lipton thee).  Ook is op veel plaatsen kruidenthee te krijgen  'verveine' of 'Louisa' 

Vervoer
De transfers gaan alnaargelang   traject en de beschikbaarheid van vervoermiddelen in taxi’s, minibusjes of landrovers.

Temperaturen
Marokko kent een enorme verscheidenheid aan klimaten. Zowel in het voor- als in het najaar moet u rekening houden met allerlei weertypes en temperatuurschommelingen.  Marokko kent geen echte regentijd, maar een regenbui of regenachtige dag kan altijd voorkomen. De meeste regen (als het al regent) valt in het late najaar (november-december) en het vroege voorjaar (februari-maart). In de woestijn en in Ouarzazate moet u rekening houden met forse temperatuurverschillen tussen dag en nacht.  

Een indicatie van gemiddelde temperaturen:

                        april/mei                    oktober
                    overdag    ‘s nachts    overdag    ‘s nachts
Essaouira        20º        13º                24º        13º
Marrakech      25º        14º                24º        15º
Ouarzazate      29º        12º                26º        9º
woestijn          33º        16º                27º        11º

Verwachtingen t.a.v. de reizigers
Wij doen ons best  om het de reizigers zoveel mogelijk naar de zin te maken, maar hebben natuurlijk niet alles in de hand. Zo kan het gebeuren dat, ondanks onze kennis, ervaringen en uitstekende contacten, niet alles altijd even gladjes en volgens plan verloopt.  Het avontuurlijke karakter van de reis,  maar ook weersomstandigheden e.d. kunnen soms leiden tot wijzigingen of aanpassingen van het reisprogramma, route, middelen van vervoer, overnachtingplaatsen etc. Wij verwachten van reizigers een redelijk flexibele instelling, enig begrip en incasseringsvermogen. Het meegaan op een groepsreis betekent dat u rekening zult moeten houden met uw medereizigers en dus af en toe water bij de wijn zult moeten doen. Ben u zich hiervan bewust, dan kunt u ongetwijfeld terugzien op een geslaagde en onvergetelijke vakantie...

Karakter van de reis
De deelnemers dienen over een goede lichamelijke conditie te beschikken, gezien de wandelingen over lokale markten, door oude stadskernen en ook moet u soms uw schildersspullen dragen van het hotel naar de schilderlocatie (max. 15 minuten). De hotels in Essaouira en Marrakech hebben geen lift en het komt voor dat er in de hotels geen kruiers aanwezig zijn  en u zelf uw bagage moet meenemen naar uw kamer (1e of 2e verdieping)
In de woestijn dient u rekening te houden met primitieve omstandigheden. U slaapt op matrassen op de grond.
Voor de maaltijden zijn tafels en krukjes aanwezig. Verder is er een eenvoudige toiletvoorziening  op ca. 30 – 40 m. loopafstand. Hier is ook een emmer met water, waarmee u zich kunt opfrissen. 


ZEKER OP REIS

Reisdocumenten
U dient over  een geldig paspoort te beschikken dat tenminste nog 3 maanden na afloop van de reis geldig moet zijn.

Vaccinaties
Inentingen zijn niet vereist  maar wel aanbevolen tegen DTP en Hepatitis A.. Begin pas met de inentingen als u zeker weet dat de reis doorgaat! Voor actuele  informatie over vaccinaties kunt u terecht bij  het LCR (Landelijk Informatie Centrum voor Reizigersadvisering).  Zij kunnen u ook informeren over vaccinatiemogelijkheden in uw directe omgeving. Zie www.lcr.nl
Ook worden vaccinaties verzorgd door Meditel, een organisatie gespecialiseerd in medisch onderzoek, keuringen en reizigersvaccinaties. Er zijn vestigingen over het gehele land (www.meditel.nl) Sommige ziektekostenverzekeraars vergoeden vaccinaties, raadpleeg uw ziektekostenpolis.

SGR en Calamiteitenfonds Reizen
Nimsjoe Reizen is via Snow Leopard Adventures aangesloten bij de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR) en bij de Stichting Calamiteitenfonds Reizen. De  SGR-garantie houdt in dat de SGR zich garant stelt voor terugbetaling van alle reeds betaalde reisgelden ingeval wij  de aangegane reisovereenkomst met u door financieel onvermogen niet zouden kunnen nakomen.  Mocht dit gebeuren terwijl u al op reis bent, dan waarborgt de SGR ook verdere voortzetting van uw reis. De Calamiteitenfonds garantie houdt in dat u als deelnemer van een door Nimsjoe georganiseerde reis (een deel van) uw reissom terugkrijgt indien wij de reis als gevolg een calamiteit niet of niet volledig kunnen uitvoeren en dat u de noodzakelijke meerkosten vergoed krijgt als wij als gevolg van een calamiteit de reis moeten aanpassen of als wij u vervroegd moeten repatriëren.  Voor de Calamiteitenfonds garantie geldt een verplichte bijdrage van € 2,50 per boeking
       
Verzekeringen
Om een goede hulp- en bijstandsverlening tijdens de reis aan in nood verkerende reizigers te kunnen waarborgen, stellen wij het afsluiten van een reisverzekering voor al onze groepsreizen verplicht. Een annuleringsverzekering is niet verplicht, maar wel aan te raden. Beide verzekeringen kunnen via ons  worden afgesloten

Wanneer gaat een reis niet door?
Wordt het vereiste  minimum aantal deelnemers  niet  gehaald, dan wordt de reis geannuleerd. Hiervan krijgt u altijd 4 weken voor vertrek bericht. Geen bericht betekent dat de reis doorgaat.