Na aankomst in Marrakech hebben we een dag de tijd om deze oude koningsstad te verkennen, in de souks rond te dwalen en ’s avonds het spektakel op het altijd drukke plein Djemaa-el-Fna te aanschouwen. De volgende ochtend rijden we dwars door de (veelal besneeuwde) Hoge Atlas over de Tizi-n-Tichka pas (2260 meter) naar het zuiden. Via het tapijtstadje Tazenakht komen we in Foum-Zguid bij het einde van het asfalt. Over een onverhard spoor (‘piste’) rijden we de woestijn in, tot vlakbij onze eerste bivak bij de duinen van Mdouer El Kbir (grote tafelberg). Het laatste stukje leggen we te voet af. De kamelen met hun drijvers staan al op ons te wachten en vervoeren de bagage door het laatste zanderige stuk. We genieten van onze eerste zonsondergang. Lopend gaan we nu in 10 dagen de uitgestrektheid van de woestijn ontdekken. We lopen door, over en langs de golvende zandduinen. Het op en neer lopen door het mulle zand maakt het soms zwaar. Lichter loopt het over de uitgestrekte en oneindig lijkende steen- en grindvlakten. Hier ervaar je vast een fata morgana – is er dan toch water daar in de verte`

Onderweg kamperen we in de vrije natuur, vaak bij mooie zandduinen. Door de kamelen wordt water gehaald bij de dichtstbijzijnde put. Ergens halverwege, wanneer we in de Cheggaga-duinen kamperen, bevinden we ons vlakbij een vast tentenkamp, alwaar we aan het eind van de dag (en tegen een kleine vergoeding) gebruik mogen maken van een warme douche.
Aan het einde van de tocht maken we bivak onder de dadelpalmen niet ver van het dorp Sidi Sal met zijn marabout (graf van de heilige) en moussem (jaarlijkse pelgrimage en jaarmarkt/feest, half oktober). De volgende dag rijden we via de zuidelijke toeristenstad Zagora naar Ouarzazate. Hier kun je dan nog even in Marokkaanse sfeer nagenieten van alle indrukken, de laatste souvenirs kopen of een bezoek brengen aan de eeuwenoude en goed gerestaureerde kashba Taorirt.

Soms wordt het wandeltraject in tegengestelde richting gelopen (Sidi Sal naar Foum Z’Guid).

Een opmerking vooraf

Het gaat hier om een avontuurlijke reis. Er zijn diverse factoren die onderweg onze reisplannen kunnen beïnvloeden, hoe goed de reis ook is voorbereid. Onderstaande reisbeschrijving geeft de hoofdlijnen van de reis weer. De reisleiding kan zich echter genoodzaakt zien om tijdens de reis verschuivingen in het geplande programma aan te brengen.

Het gemiddeld aantal loopuren per dag bedraagt 5 tot 7 uur, korte pauzes hierbij inbegrepen. Het ochtendtraject bedraagt gemiddeld 4 uur en het middagtraject 1 tot 3 uur. Afhankelijk van het af te leggen traject in combinatie met de weersomstandigheden, zullen we onze lunch bij voorkeur onderweg gebruiken (picknick). Voor de lunchpauze trekken we ongeveer 2 uur uit. Wanneer wij ons echter met harde wind in de zandduinen bevinden, is het raadzaam om door te lopen tot de bivakplek en pas daar te lunchen.
Met name in de wintermaanden dient er rekening mee te worden gehouden dat de dagen relatief kort zijn; een dagtraject van 5 tot 6 uur impliceert dan ook een goed gevuld dagprogramma. Pas als de dagen weer beginnen te lengen, zijn er wat facultatieve uitbreidingen mogelijk. E.e.a. uiteraard in overleg met de groep en onze begeleiders.

Dag 1 Amsterdam naar Marrakech (450meter)

Per vliegtuig bereiken we Marrakech, de rode koningsstad in het zuiden. Hier verblijven we twee nachten in een eenvoudig hotel (op basis van logies + ontbijt) vlakbij het grote plein Djemaa-el-Fna. `s Avonds genieten we van de haast sprookjesachtige sfeer op dit altijd drukke plein met heerlijk geurende etensstalletjes, acrobaten, verhalenvertellers, traditionele waterverkopers en slangenbezweerders.

Dag 2 vrije dag Marrakech

Een hele dag om je onder te dompelen in deze bijzondere stad. Ronddwalen in de wirwar van smalle steegjes in de soeks (marktjes), een bezoek aan de eeuwenoude Koranschool, de graven van vroegere sultans (Saädische graven), één van de vele musea of lekker op een terrasje genietend van het schouwspel dat deze levendige stad je te bieden heeft. In één van de vele restaurantjes geniet je van een traditionele stoofschotel (tajine), couscous of kefta (gehaktballetjes).

Dag 3 Marrakech - Mdouer el Kbir duinen (600 meter), minibus 7 uur.

We vertrekken vandaag vroeg. Per bus rijden we over de 2260 meter hoge Tizi-n-Tichka (pas) naar het zuiden. In de wintermaanden zijn de bergen besneeuwd, maar de weg is schoon en slingert zich als een echte bergroute met haarspeldbochten over de pas.
Na de pas zien we het landschap veranderen. De droogte van de woestijn lijkt hier bijna direct te beginnen. Wij rijden nog ruim 200 kilometer verder. Via het tapijtstadje Tazenakht (lunch) komen we bij Foum Zguid, waar het asfalt letterlijk ophoudt. Hier rijden we dan echt de woestijn in langs een onverhard spoor, de ‘piste’. De kamelen en hun drijvers staan al op ons te wachten om de bagage door het laatste stuk mul zand te vervoeren. We leggen het laatste stuk (maximaal 30 minuten) te voet af. Bij de duinen van Mdouer el Kbir genieten we, met een glaasje muntthee van onze eerste zonsondergang. Wie wil kan de nacht doorbrengen onder een prachtige sterrenhemel.

Dag 4 Mdouer el Kbir naar Mdouer Sghir duinen (480 meter)

Terwijl wij, na het inpakken van onze bagage en tenten, van ons eerste woestijnontbijt genieten, wordt met enig passen en meten alle bagage op de kamelen geladen. We beginnen aan onze wandeltocht en maken eerst een kleine omweg naar de ‘rots-vingers’ voor een mooi uitzicht. We vervolgen onze route over vlakker terrein met een raar soort ‘weg-zak’ zandlaagje wat haast als op sneeuw loopt. Naar het zuiden zien we een aantal grote rotsbergen waarachter de eindeloze steenwoestijn (Hamada) van de Draâ. In het noorden zien we in de verte de bergrug van de Jebel Bani. We lopen naar het oosten langs een plek waar je 400 miljoen jaar oude fossielen (belemnieten) kunt vinden. We lunchen bij enkele, door de kamelen zo geliefde, acacia’s, een boomsoort. De kok heeft een salade gemaakt met verse groenten, olijven en sardientjes. Na een korte siësta vervolgen we onze route naar de duinen bij een brede tafelberg. `s Avonds genieten we van een prachtige sterrenhemel en een heerlijke stilte zoals die alleen aanwezig is in onherbergzame gebieden.

Dag 5 Mdouer Sghir naar Iriki duinen (450 meter)

Vandaag is het iets langer lopen (± 7 uur). In de ochtend lopen we over een stenige vlakte, de Reg-woestijn. Daar waar de Paris-Dakar route de onze kruist buigen we af over een kam van zandduinen. Tot het weer vlakker wordt en we terecht zijn gekomen in het drooggevallen Lac (= meer) Iriki, eens het grootste meer in Afrika. Bij enkele tamarisken stoppen we voor de lunch. `s Middags lopen we verder over het oneindig lijkende droge meer en ervaren het gevoel van een fata morgana; is daar in de verte dan toch water?
Temidden van het drooggevallen meer, bij wat zandduintjes, maken we bivak. In de verte tegen de Jebel Bani ligt een klein dorpje.

Dag 6 Iriki naar Erg Lamhazil (460 meter)

We vervolgen onze weg over het drooggevallen meer en maken bivak in een aan het oog onttrokken plek in de eerste zandduinen. Het lopen op het zand vraagt een andere looptechniek dan normaal. Voor onze kamelen (eigenlijk zijn het dromedarissen) zijn de door hen geliefde acacia’s soms ver te zoeken. Voor zonsondergang lopen ze vrij rond en dwalen flink af op zoek naar iets te eten. Dromedarissen worden zo’n 20 jaar oud. Vanaf 4 jaar kunnen de mannetjes lasten dragen. Het dresseren duurt ongeveer 1 à 2 maanden. De vrouwtjes worden veelal bij nomaden ondergebracht en gebruikt als fokdier. Onze drijvers zijn geen eigenaar maar werken met een soort lease-contract. Er is een band tussen de kamelendrijver en de kameel, zij werken meestal met dezelfde dieren. Ze zijn erg zuinig op de dieren, ze vertegenwoordigen een heel kapitaal. Een dromedaris kost zo’n 10.000 Dh. Overigens is het gezegde ‘hoeveel kamelen is iemand waard’ niet meer van de huidige tijd, ook niet als bruidschat. Kamelen krijgen wel een naam..... en één van de kamelen loopt steeds in de buurt en draagt de spullen voor de lunch.

Dag 7 Erg Lamhazil naar Erg Rhoul (480 meter)

We lopen vandaag naar het duinengebied van Erg Rhoul. Na een lunch bij een grote boom die als parasol fungeert, begeven wij ons opnieuw in de zandduinen. Onderweg vinden we schelpen uit vroegere tijden.

Dag 8 Erg Rhoul naar Cheggaga duinen (450 meter)

Vandaag wordt het een relatief lange dag (6 tot 7 uur). We volgen min of meer een zanderige rivierbedding die vol staat met de groene struiken van de giftige sodomsappel (pas op voor oog-irritaties). De sodomsappel is inheems in Zuid-Afrika en is nu verwilderd in Zuid-Europa en Noordwest-Afrika. De plant komt vooral voor aan de kust in de buurt van zandstranden, wegbermen en in de woestijn. De sodomsappel bloeit van mei tot september. De vruchten zijn giftig.
We lopen tot vlakbij de hoogste en, naar zeggen, mooiste duinen om hier bivak te maken. Het hoogste duin wordt nog beklommen voor een mooie zons onder- (en/of op-)gang. Vanaf een hoog duin lijkt het landschap door te golven zover je maar kunt kijken.

Dag 9 Erg Cheggaga naar Bouguerne (450 meter)

We verlaten langzaam het hoge duinengebied en komen door een vlakker gebied met sporen van wat akkerbouw. Dan volgt een flink stuk steenwoestijn met af en toe een zandduintje en in de verte de Jebel Bani met een top in de vorm van een tajine. Als we weer terug in de zandduintjes zijn, stoppen we bij de eerste tamarisken voor de lunch. Er volgen meer zandduintjes en nog een vlakker stuk en dan staan we ineens bij onze bivak op de volgende mooie plek tussen de zandduinen.

Dag 10 Bouguerne naar Oued Naam duinen

Na een gebied met zandduinen lunchen we onder de tamarisken. We steken een vlakte over met weer enkele sporen van wat akkerbouw. Daar waar wat struikjes zijn, ontdekken we meestal ook kuddes met geiten. Soms zien we een onlangs gebruikt klein oventje langs onze route, hier hebben nomaden gestaan. Met enig geluk zien we zo’n donkere kameelharentent niet ver van onze route en hebben we tijd voor een bezoek. Na de oversteek van nog een wat stenige vlakte komen we bij een put met waterreservoir en (inmiddels gestolen) zonnepanelen. Tussen de achterliggende hoge duinen maken we bivak. Als er voldoende hout gevonden wordt, maken we ’s avonds een kampvuur en kijken toe hoe onze begeleiders in het ‘brandend zand’ een overheerlijk ‘pain du sable’ weten te maken!

Dag 11 Oued Naam naar Bounou duinen

Door en langs zandduinen en door een zanderige droge rivierbedding lopen we tot dichtbij M’Hamid en vlakbij een waterput. Langzaam maar zeker worden we teruggebracht naar de bewoonde wereld. We lunchen bij een mooi herbergje en vervolgen ’s middags onze weg door de grindwoestijn om uiteindelijk weer bij een mooie plek tussen de zandduinen onze bivak te maken. Laat in de middag kunnen we nog een bezoek brengen aan het woestijnstadje M’hamid en opnieuw ervaren hoe het is om vanaf een terras en gezeteld op een stoel de menigte gade te slaan. Hier wordt ook onze keukenploeg in staat gesteld voor de laatste dagen opnieuw eten in te slaan.

Dag 12 Bounou naar Tidri

Door en langs de bijna altijd droge rivierbedding van de Drâa komen we langzaam in wat groener gebied. In de loop van de ochtend brengen we een kort bezoek aan het oude en lemen vestingdorpje Ouled Driss waar de huizen in de vorm van een ksour met goede bescherming tegen zon en vijand zijn gebouwd. Hogerop langs de (droge) rivier maken wij bivak tussen de duinen met tamarisken.

Dag 13 Tidri naar palmerij van Sidi Sal

Vandaag een plezierige uitloop en het laatste deel van onze 150 tot 200 kilometer lange wandeltocht. We verlaten de laatste zandduinen. In de verte zien we het zadel in de bergrug al. Die kant gaan we op. Naar keuze kunnen we over de bergrug heen of (iets korter) door het zadel. We genieten van een spectaculair uitzicht over de immense vlakte die volledig omgeven is met bergen. Eenmaal over de bergrug komen we uiteindelijk bij dadelpalmen en kleine akkertjes van enkele nomadendorpjes. Hier maken we kamp. De halfnomaden verblijven hier tijdelijk gedurende een deel van het jaar om hun kuddes geiten en kamelen in de omgeving te hoeden. De vrouwen verkopen zelfgemaakte hoofddoeken met traditionele versieringen aan die enkele wandeltoerist voor een aanvulling op hun karige bestaan. Na de lunch kunnen we in de middag een bezoek brengen aan het dorpje Sidi Sal voor een cola bij de enige kruidenier die het nomadendorpje rijk is en/of een bezoek aan de marabout (het graf van een heilige) waar jaarlijks in oktober een pelgrimage en jaarmarkt/feest wordt gehouden. Met een beetje geluk worden we zelfs zeer gastvrij op een glaasje thee uitgenodigd. Wij kamperen onder de dadelpalmen niet ver van dit dorp en nemen ’s avonds afscheid van onze begeleiders die ons met hun trommelmuziek bedanken.

Dag 14 Sidi Sal naar Ouarzazate (1160 meter), minibus 5 uur

Een minibus staat al vroeg klaar om ons naar Ouarzazate te brengen langs de palmenrijke vallei van de Draâ. Onderweg is er eventueel gelegenheid voor nog een stop in het zuidelijke stadje Zagora (of even verderop in Agdz) om wat te drinken of souvenirs te kopen. In Ouarzazate heb je nog wat tijd om lekker rond te lopen, een verkwikkend bezoekje te brengen aan een hammaam (Marokkaans badhuis) of aan de gerestaureerde Kasbah Taorirt. Ook kun je een excursie maken naar de Atlas filmstudio’s, ontstaan nadat het 40 kilometer verder gelegen oude kasbah-dorp Aït Benhaddou tot een geliefd filmdecor werd. We overnachten in een goed hotel aan de rand van Ouarzazate. Wie het koude water niet vreest, kan een duik nemen in het zwembad op de binnenplaats van het hotel. Een warme douche is natuurlijk ook een optie.

Dag 15 Ouarzazate - Amsterdam

Vandaag is het al weer tijd om afscheid te nemen van een intensieve beleving van de woestijn en Marokko. Met het vliegtuig reizen we weer terug naar Europa.

Selecteer een van de onderstaande reizen en klik op 'boeken' om door te gaan naar het online reserveringssysteem.

Heen	Terug	Kosten
24 november 2012	08 december 2012	€ 785,- Exclusief ticket Ticket vanaf: € 365,-	Vanaf 4 weken voor vertrek of wanneer er nog 2 plaatsen beschikbaar zijn, is het niet meer mogelijk om een optie te nemen via het internet. Bel dan met het kantoor 0522 - 241146. U kunt alleen nog reserveren. Vanaf 4 weken voor vertrek of wanneer er nog 2 plaatsen beschikbaar zijn, is het niet meer mogelijk om een optie te nemen via het internet. Bel dan met kantoor 0522 - 241146.
21 december 2012	04 januari 2013	€ 785,- Exclusief ticket Ticket prijs op aanvraag	Vanaf 4 weken voor vertrek of wanneer er nog 2 plaatsen beschikbaar zijn, is het niet meer mogelijk om een optie te nemen via het internet. Bel dan met het kantoor 0522 - 241146. U kunt alleen nog reserveren. Vanaf 4 weken voor vertrek of wanneer er nog 2 plaatsen beschikbaar zijn, is het niet meer mogelijk om een optie te nemen via het internet. Bel dan met kantoor 0522 - 241146.
18 februari 2013	04 maart 2013	€ 785,- Exclusief ticket Ticket prijs op aanvraag	Vanaf 4 weken voor vertrek of wanneer er nog 2 plaatsen beschikbaar zijn, is het niet meer mogelijk om een optie te nemen via het internet. Bel dan met het kantoor 0522 - 241146. U kunt alleen nog reserveren. Vanaf 4 weken voor vertrek of wanneer er nog 2 plaatsen beschikbaar zijn, is het niet meer mogelijk om een optie te nemen via het internet. Bel dan met kantoor 0522 - 241146.

Bij de reissom inbegrepen:

* vervoer per minibus van/naar de trektocht
* Nederlandse reisbegeleiding vanaf 11 deelnemers
* hotelovernachtingen in steden op basis van logies en ontbijt in twee/driepersoonskamers
* informatieboekje "Te gast in Marokko"
– op trek:
* alle maaltijden (3x per dag)
* bagagevervoer (o.a. voor persoonlijke bagage tot 12 kg p.p.)
* Engelssprekende Marokkaanse gids
* kok
* gebruik van keukengerei (ook bestek, bord, etc.)
* gebruik van tweepersoonstenten en groepstent
* medicijn/ EHBO-kit

Niet bij de reissom inbegrepen:

* vlucht Amsterdam-Marrakech, Ouarzazate-Amsterdam (deze vlucht kan via HT Wandelreizen geboekt worden)
* luchthaventransfers in Marokko (indien vlucht nie via HT Wandelreizen geboekt)
* reis- en annuleringsverzekering
* vaccinaties
* fooien lokale staf
* maaltijden wanneer we niet op trek zijn
* persoonlijke uitgaven (frisdrank, alcoholica, souvenirs)
* vervoer naar en van Schiphol
* bijdrage Calamiteitenfonds € 2,50
* excursies wanneer niet vermeld in de brochures of aangegeven als facultatief
* toeslag eenpersoonstent € 5,-- per wandel-/trekdag (voor deze reis € 50,--)
* reserveringskosten € 20,-- per factuur
* wijzigingskosten € 35,--

Aantal deelnemers

Minimum aantal deelnemers: 2
Maximum aantal deelnemers: 15
2-10 deelnemers: begeleid door een Engelssprekende lokale gids
11-15 deelnemers: begeleid door een Engelssprekende lokale gids en Nederlandse reisbegeleiding

Klimaat

We voeren deze trektocht uit in de wintermaanden, van oktober t/m maart. Juist in de winter als het in Nederland donker en koud is kun je jezelf in de woestijn, met veel licht en zon, weer helemaal opladen. Heerlijk wandelweer met overdag vaak temperaturen van 20 tot ruim 30 ºC en bijna altijd zon. Als de zon ’s avonds weg is, koelt het echter in de winter snel af. In december, januari en februari is er zeker kans op nachtvorst. Ook ’s morgens is het dan nog koud en zijn een winddichte/warme jas, handschoenen en muts geen overbodige luxe. Evenals een warme slaapzak! (tot min 5ºC). Ook kan het in de woestijn flink waaien waarbij de wind soms fijn zand meevoert. Een ‘sêche’ (grote katoenen sjaal voor om je hoofd) ter bescherming tegen wind en zand is aanbevolen.

Gemiddelde temperatuur in de periode oktober - maart;

Marrakech
15 tot 35° C overdag
5 tot 15° C ‘s nachts

Woestijn
15 tot 35° C overdag
5 tot - 5° C ’s nachts

Ouarzazate
10 tot 30° C overdag
0 - 10° C ‘s nachts

Tijd

In de zomer is het in Marokko 2 uur vroeger dan in Nederland, in de winter 1 uur.

Elektriciteit en mobiele telefoon

In de grotere steden is dat vaak 220 volt, maar op het platteland kan het wisselen van 110 of 220 volt. Er kan eventueel mobiel gebeld worden vanuit Marrakech, Ouarzazate en soms tijdens de tocht nabij M`hamid. Het opladen van batterijen kan in Marrakech en Ouarzazate.

Geld en fooien

1 € is ruim 11 DH (Marokkaanse dirham). Op het vliegveld bij aankomst in Marrakech is er gelegenheid om te pinnen. Euro’s wisselen kan ook. Ook in het centrum dicht bij het hotel is er een pinautomaat. Tax free shops op vliegvelden in Marokko accepteren geen dirhams (wel euro’s, dollars, creditcard). Dirhams mogen officieel niet uitgevoerd worden. Voor terugreis dirhams dus terugwisselen. Aanbevolen bedrag om bij aankomst te pinnen/wisselen is ± € 100,--. ( exclusief souvenirs & alcoholica) De richtlijn voor de fooien is ± € 40,-- (is inbegrepen bij ± € 100,--).

Voor de actuele wisselkoers (Oanda.com)

Visum en paspoort

Voor Marokko is geen visum nodig. Het paspoort moet tenminste geldig zijn tot na verblijf in Marokko

Procedure van vertrek

Bij groepen vanaf 11 personen gaat er Nederlandse reisbegeleiding mee. Bij groepen kleiner dan 11 personen wordt de reis uitgevoerd met alleen lokale reisleiding. De mensen die reizen in een groep met Nederlandse reisleiding zullen het ticket ontvangen van de reisleiding op Schiphol. Mensen die in een kleinere groep reizen zullen het ticket thuisgestuurd krijgen, uiterlijk een week voor vertrek.

Vaccinaties

Voor officiële adviezen kun je terecht bij de GGD of bij je huisarts. Er zijn geen vaccinaties verplicht. Aanbevolen worden: DTP, buiktyfus, Havrix (tegen geelzucht = Hepatitis A).

Lijst van persoonlijke medicijnen

Azaron, lidocaïnezalf : bij insectenbeten
Sterilon/betadine-iodium : wondontsmetting
Leukoplast/ second skin : blaarpreventie
Hansaplast : bij wondjes
Paracetamol : pijnstiller
Djungel olja of ander merk : insectenafweermiddel
Zonnebrandolie/-crème : minimaal factor 10
Lippenbescherming : zinkzalf, lipbalsem mét zonnefactor
Isostar o.i.d. : zoutcompensatie als gevolg van m.n transpiratie
Jodium of Micropur : waterontsmetting
Rekverband, knieband : bij knieproblemen
Arnica of SRL-gelei : bij kneuzingen, spierpijn
Norit : bij lichte darmklachten
Immodium : bij diarree voor `op moeilijke momenten`
ORS : ter voorkoming van uitdroging bij diarree
Strepsils : bij schrale keel
Reddingsdeken : in geval van nood

Uitrusting

Schoeisel
Wij raden lichte bergwandelschoenen aan met een stevige profielzool. Het is belangrijk dat je schoenen erg goed zitten, omdat je er elke dag uren op moet lopen.

* Wanneer je nieuwe schoenen moet kopen, verdient het aanbeveling om tot 1 maat groter te kopen dan je werkelijke maat. (Pas ze met een paar extra sokken).
* Je voeten hebben namelijk de neiging om op te zetten, als je wat langer op een dag loopt. Daar komt nog bij dat je bergaf niet met je tenen in de knel komt.
* Als je nieuwe schoenen moet kopen, loop ze dan goed in.
* Op sommige tochten moet je door kleine beekjes waden, over modderige paden en soms door sneeuw lopen, dus een redelijke mate van waterdichtheid is handig.
* Een goede profielzool geeft je beter grip op de wat steilere paden.
* Bij zwaardere trektochten (5 stippen of meer) is een zwaardere uitvoering aan te bevelen.

(Dag-) rugzak
Je kunt je bagage laten dragen tot 12 kg. Je bagage kun je in een plunjezak of grote rugzak of tas doen. Voor de spullen die je tijdens het lopen nodig hebt volstaat een dagrugzak. We adviseren een dagrugzak met een inhoud van ± 35 liter (of meer). 

Slaapzak en matje
 Voor alle tochten is een goede slaapzak tot - 5 of - 10° C (dons of kunststof zoals bijvoorbeeld hollofil) onontbeerlijk.
Een goede slaapmat heeft twee functies: isolatie tegen optrekkende kou en ligcomfort. De voorkeur gaat uit naar een slaapmatje met een gesloten celstructuur (i.v.m. isolatiewaarde en niet opzuigen van vocht) of een zogenaamd zelfopblazend matje van bijvoorbeeld Thermarest of een ander merk.

Paklijst

~ berg(wandel)schoenen
~ teva’s of andere sandalen of lichte gympen voor ’s avonds; ook geschikt voor evt. het doorwaden van rivieren/beekjes
~ slaapmatje + slaapzak (minimaal warm tot -5°C)
~ eventuele lakenzak van bijv. zijde, flanel of fleece
~ warm, winddicht jack
~ lange broek
~ korte broek (voor vrouwen in een moslimland “not done”) of kuitbroek
~ enkele T-shirts en overhemden met lange mouwen en met kraag tegen verbranding van je nek en armen
~ ondergoed
~ warme trui
~ handschoenen
~ sokken, afgestemd op je bergschoenen
~ zwembroek / badpak (het hotel in Ouarzazate heeft een zwembad, anders niet nodig)
~ maillot, legging of pyjamabroek
~ dunne handdoek (snel droog), een washand, en voor vrouwen een omslagdoek
~ toiletartikelen
~ veldfles (inhoud minimaal 1 liter)
~ zakmes
~ zaklamp (nb gebruikte batterijen mee terug naar NL voor chemisch afval!!)
~ evt. wandelstok (telescopisch)
~ wasmiddel (biologisch afbreekbaar)
~ toiletpapier (ongebleekt), aansteker (voor verbranden van je toiletpapier in de natuur)
~ maandverband/tampons
~ zeep en/of desinfectiegel
~ medicijnen (zie afzonderlijk lijstje)
~ iets voor op je hoofd tegen zon, stof en kou; zonnehoed/pet/sjaaltje en (bivak)muts
~ zonnebril
~ plastic (vuilnis)zakken, o.a. om inhoud rugzak in te verpakken/droog te houden
~ hangslotje om plunjezak af te sluiten
~ dagrugzak minimaal 35 liter

moneybelt of halstasje met:
~ paspoort
~ inentingsboekje
~ ticket
~ geld, pinpas en eventueel traveller cheques
~ verzekeringsbewijs + alarmnummers
~ 2 pasfoto’s (voor het geval dat)

N.B. Maak van alle belangrijke papieren kopieën, noteer de nummers, laat 1 exemplaar thuis en bewaar onderweg de kopieën apart van de originelen.

Bagage

Tijdens de looptocht wordt de persoonlijke bagage vervoerd op de rug van lastdieren en is dus veel aan schuur- en drukbewegingen onderhevig. Alles wat kwetsbaar is moet dus goed verpakt meegenomen worden. Om alles goed verpakt mee te nemen, kun je bij HT Wandelreizen een plunjebaal van sterk materiaal voor € 45,-- kopen (plus eventuele verzendkosten € 6,75). Handig is ook een klein hangslotje, om de plunjebaal af te sluiten. Omdat er vanuit Nederland vaak tenten, medicijntonnen etc meegaan naar Marokko, vragen we onze deelnemers om niet meer dan 15 kg aan ruimbagage mee te nemen (dit is excusief handbagage). De overige kilo`s kunnen dan gebruikt worden voor de groepsbagage. Tijdens de trek mag 12 kg p.p. aan persoonlijke bagage worden afgegeven.

Verzekeringen

Het afsluiten van een adequate reisverzekering stellen wij verplicht. Voor Marokko is Europadekking voldoende. Een annuleringsverzekering raden wij sterk aan. Beide verzekeringen kun je regelen via HT of via je eigen verzekeringsmaatschappij. Indien de reisverzekering wordt afgesloten via derden dan moet je voor vertrek aan HT de volgende gegevens doorgeven: verzekeringsmaatschappij, polisnummer, alarmnummer. Mocht zich tijdens de reis een probleem voordoen dan kunnen de reisleiding en HT snel handelen.

Verblijf

In Marrakech en Ouarzazate verblijven we in eenvoudige hotels. De kamers hebben eigen douche en toilet. In het hoogseizoen (de vakantieperiodes in Nederland) is het niet mogelijk om een 1-persoonskamer te reserveren. Tijdens de trek slapen we in tenten.

Maaltijden

In Marrakech en Ouarzazate is het ontbijt inclusief. De overige maaltijden in de steden zijn voor eigen rekening. Tijdens de trek zijn alle maaltijden inclusief, ook tijdens de rijdagen.

Landschap en ligging

Marokko ligt op het Afrikaans continent net ten zuiden van Spanje. Het heeft langs de kust een mediterraan klimaat, naar oost en zuid, over de hoge bergruggen, langzaam overgaand in een woestijnklimaat in de Sahara. Dwars door het land loopt een aantal hoge bergketens. In het noorden het Rif gebergte en onder Fès de Midden Atlas met zijn uitgestrekte cederbossen en de enige in Marokko nog wildlevende apensoort; de magot.

Naar het zuiden, onder Marrakech, vind je het Hoge Atlas gebergte met toppen tot boven de 4000 meter. Verder naar het zuiden ligt de wat lagere en veel oudere bergketen van de Anti Atlas. In het westen, rond Tafraoute, zie je een spectaculair rotslandschap van bruinrood graniet. Meer naar het oosten, bij Ouarzazate, vind je de grillige rotsformaties van de droge bergen; de Jebel Saghro. Nog verder naar het zuiden begint de uitgestrekte Sahara woestijn.

Klimaat

Marokko heeft over het algemeen een warm en droog klimaat, wat het beste te omschrijven valt als een Mediterraan en woestijnklimaat. Toch kan het ‘s nachts in de winter en hoog in de bergen vriezen.

Volk, taal en godsdienst

Het klimaat, de grote variatie in het landschap en het dagelijkse leven wat in Marokko zo heel anders is dan bij ons maken het land tot een bijzondere bestemming. En relatief zo dichtbij. Het vliegveld van Casablanca in het noordwesten ligt op slechts 3,5 uur vliegen van Nederland. Nog geen uur verder en je bent in Marrakech, Ouarzazate of Agadir. Alleen gescheiden door de straat van Gibraltar is de sfeer en het landschap toch heel anders dan in Europa. De meeste Marokkanen leven nog traditioneel, op straat zie je mannen in lange gewaden en vrouwen met hoofddoek en soms nog een sluier. Oude gebruiken, muntthee en het islamitische geloof doordrenken het dagelijkse leven. De steden hebben vaak nog een oud centrum met een wirwar aan smalle, soms overdekte straatjes, de souks met overal kleine winkeltjes. Ook zie je nog veel oude ambachten die met de hand worden beoefend. De diverse sultans die het land veroverden bouwden grootse paleizen in de oude koningssteden met hoge stadsmuren. In het zuiden zie je overal de vierkante, verstevigde burchten, kasbah’s en skours, die tegen indringers bescherming boden.

In Ouarzazate kun je de kasbah Taorirt, tot 1956 eigendom van de pasja van Marrakech, bezoeken. Niet ver daar vandaan ligt het kasbah dorp Aït Benhadou langs de oude karavaanroute naar Telouet. Een geliefd filmdecor wat in Ouarzazate heeft gezorgd voor een kleine filmindustrie met de Atlas studio’s. Ver van de steden wonen de meeste Berbers in kleine dorpjes waar haast nog een Middeleeuwse sfeer lijkt te heersen. Op plattelandsmarkten waan je je in Bijbelse tijden tussen ezels, kamelen en mannen in djellabahs. In het zuiden en oosten leven nog rondtrekkende nomaden in hun donkerbruine tenten op het randje van de Sahara. De officiële taal van Marokko is klassiek Arabisch, maar de gesproken taal is een dialect, vergelijkbaar met dat van Algerije en Tunesië bekend staand als Maghreb-Arabisch. Berbers, die 60% van de bevolking vertegenwoordigen, spreken één van de drie Berber dialecten; Rif, Braber of Chleuh. Talen die onderling niet uitwisselbaar zijn. De verschillende berbertalen zijn bovendien compleet anders dan het Arabisch, hoewel sommigen woorden wel uitwisselbaar zijn. De meeste Berbers spreken ook (wat) Arabisch. Bijna alle Marokkanen spreken ook (een beetje) Frans. Dat is een erfenis uit de koloniale tijd toen Marokko een Frans protectoraat was. Frans werd namelijk verplicht op alle scholen, zelfs de meest afgelegen. Veel meer dan een zekere basis (bonjour, de quel pays ..., donnez-moi ...) en de woordenschat om te kunnen onderhandelen wordt er helaas op de basisschool nog niet geleerd.

In het noorden rondom Tetouan vind je in de voormalige Spaanse zone nog veel Marokkanen die een beetje Spaans spreken. Berbers zijn overigens echte talenwonders en tijdens de trek zul je vast ook wat Hollandse woordjes horen. In grotere hotels, restaurants en veel souvenirwinkels wordt ook een beetje Engels gesproken. Hoewel het voor een kort verblijf niet nodig is om Arabisch te spreken, kan het prettig zijn toch enige woorden te spreken en begrippen te kennen.

Milieu

Het beleid van HT Wandelreizen kent in dit opzicht een aantal richtlijnen:
- Op trektocht wordt zoveel mogelijk op gas gekookt. In 2004 hebben we grotendeels de overstap gemaakt van petroleum en hout op gas; het kappen van hout wordt geheel vermeden.
- We laten geen afval achter; een speciale milieudrager is hiervoor verantwoordelijk.

De deelnemers worden met klem verzocht het volgende in acht te nemen:
- Op trektocht de vegetatie ongemoeid te laten.
- Alle afval te verzamelen en mee te nemen/geven tot het eind van de tocht
- Je behoefte te doen op veilige afstand van bronnen en rivieren.
- Te beseffen dat voor warm watergebruik in bergdorpen meestal hout verstookt wordt.
- Liever geen pennen, ballonnen e.d. uit te delen.
- Batterijen mee terug te nemen naar Nederland. Aangezien er in Marokko geen voorzieningen zijn voor de verwerking van batterijen.

Lege batterijen? Lever ze in en win!


Trees for Travel
HT organiseert voor het overgrote deel vliegreizen naar afgelegen bestemmingen. Tijdens een vliegreis worden afvalstoffen geproduceerd die o.a. bijdragen tot het broeikaseffect. Een goede manier om deze schadelijke bijwerkingen voor het milieu te compenseren is meedoen aan het programma Trees for Travel. Met de koop van een certificaat wordt de uitstoot van broeikasgassen, veroorzaakt door je vliegreis, gecompenseerd door de aanplanting van nieuw bos.

Souvenirs van bedreigde dieren en planten
Het Wereld Natuur Fonds voert campagne over souvenirs van wilde dieren en planten. In de campagne roept het Wereld Natuur Fonds op dit soort souvenirs niet te kopen en de natuur op vakantiebestemmingen te laten zoals die is, zodat we over 10 jaar nog steeds kunnen genieten van die prachtige en onmisbare natuur. Wat veel mensen ook niet weten is dat zij een fikse boete riskeren bij de douane. Want souvenirs van beschermde dieren en planten mogen helemaal niet, of alleen met de juiste vergunningen worden ingevoerd.

Er is een top 10 van bedreigde dieren en planten waarvan veel souvenirs in beslag worden genomen door de douane. Meegebracht door toeristen die vaak niet wisten dat het helemaal niet of alleen met speciale vergunningen mag.

Top 10 van dier- en plantensoorten die vaak de dupe worden van de handel in souvenirs:
* Koralen
* Grote Schelpen
* Olifanten
* (Zee) schildpadden
* Grote Katten
* Slangen en hagedissen
* Krokodillen
* Papegaaien
* Vlinders
* Orchideeën en cactussen.

Natuurlijk kun je ook souvenirs tegenkomen van dieren of planten die hierboven niet zijn genoemd. Als ze zijn gemaakt van wilde dieren of planten, wordt er aangeraden om bij twijfel niet te kopen. Het gaat immers om meer dan regels en boetes. De prachtige natuur op vakantiebestemmingen blijft behouden door te kijken, niet door te kopen.

Welke bedreigde planten en dieren leven er in Afrika? En wat zijn de meest voorkomende souvenirs van deze soorten die je op je reis kunt tegenkomen? Kijk voor meer informatie op:

Woordenlijst

De getallen:
wahed - 1
joezj - 2
tleta- 3
arba - 4
chamsa - 5
sitta - 6
sebta -7
tmenija-8
tessaout - 9
ashra - 10

Salaam Aleikoem - vrede zij met u hallo(formeel)
Aleikum Assalaam - het antwoord op de begroeting
Labass - hallo (berbers: informeel)
Merhaba - goedendag, welkom
Saba alcheir - goedemorgen
Msa alchier - goedenavond
Bislamma - dag, tot ziens
Sjoekran - dank je (informeel)
Barak`allah oufik - God`s zegen met u, dank u
Sahmani - neem me niet kwalijk
Afak - alstublieft
Bis m`llah - in de naam van god (gezegende maaltijd)
Allah - God
L’Hamdoellillah - dank/prijs God (na de maaltijd, na goed nieuws)
In`shallah - Als God het wil (na intenties)
Sidi - mijnheer
Lalla - mevrouw
Wacha - akkoord
Wacha / ijeh / na’am - ja
Lla - nee
Makasj - niets, geen
Floes - geld
Asj-hal - hoeveel
Besef - veel, teveel
mezjen - goed, mooi
chwieja - klein, een beetje
kebir - groot
seghir - klein
zid - meer
bida - ei
hoeta - vis
leham - vlees
chodra - groente
kebch - schaap
dsjasje - kip
kahwa - koffie
chalib - melk
atai - thee
lamoen - citroen
sukar - suiker
Djebl - berg(top)
Tizi - pas
Aïn - bron
Aït - dorp, volk (zonen van)
Dar - (heren) huis
Agadir - vesting, silo
Agdal - tuin

Aanbevolen literatuurlijst Marokko

1. Nelles Guide Marokko, Nederlandse uitgave vertaald uit het Duits; Het Spectrum BV, 254 p./ISBN 90-274-5546-5
Veel achtergrondinformatie, ook voor wandeltochten
2. Kleine Dominicus Marrakech
3. Sesam Natuurhandboek fossielen (met name voor de woestijnreizigers)
4. Lonely Planet Moroccan Arabic Phrasebook, 176 p.
ISBN 0 ? 86442 ? 586 ? 4 Leuk voor als je wat meer in het Arabisch wilt kunnen zeggen.
5. `Marokko` landenreeks, Kon. Inst. vd tropen i.s.m. NOVIB/NCOS. Achtergrondinformatie algemeen.
6. Culture Shock Morocco, 286 p./ISBN 1-85733-144-3
In Engels, luchtig geschreven, veel achtergrond over het dagelijkse leven (vooral in de steden)
7. `Een tipje van de sluier, islam voor beginners`, Joris Luyendijk, Podium, , 110 p.
Kort en objectief; volgens de kenners.
8. `Papa, wat is een moslim`, Tahar Ben Jelloun,
De Geus, Breda 2002, 89 p./ISBN 90-445-0256-5
Vertaald uit het Frans. Geschreven door beroemde Franstalige auteur die diverse prijzen won.
Tahar Ben Jelloun beantwoordt vragen van zijn kinderen die na 11 september 2001 willen weten waarom zij moslim zijn.
9. `De traditionele keuken van Marokko`, Naima en Mohamed Kattat,Tirion, Baarn
ISBN 90 ? 4390 ? 042 ? 7
Recepten en achtergronden over eettradities.
10. `Vasten en feesten in Marokko, hoe vrouwen omgaan met de ramadan`, Marjo Buitelaar, Bulaaq, , 155 p.
11. `The rough guide to Morocco`, nieuwste editie
meer dan 600 p.
12. "Guide de tourisme Maroc" Guide Michelin,
laatste editie, 160 p
13. "Marokko" Jo Dominicus: Dominicus reeks, Gottmer reisgidsen, , 248p.
14. “Geschiedenis van Marokko” Forum 2002, auteurs herman Obdeijn, Poalo De Mas en Philip Hermans, ISBN 10 90-5460-082-9 of ISBN-13 978-90-5460-082-4, 240p., uitgeverij Bulaaq
15. "Morocco, a travel survival kit", Lonely Planet, laatste editie, ruim 400p.